สรุปแบบ Featured Snippet:
ถ้าโฟกัส “กันร้อน” อย่างเดียว PU/PIR จะให้ค่าการนำความร้อน (λ) ต่ำกว่า EPS จึงได้ฉนวนที่บางกว่าเพื่อให้ค่า U เท่ากัน ส่วนเรื่อง “กันไฟ” โดยภาพรวม PIR ทำได้ดีกว่า PU และ EPS เพราะเกิด ชั้นถ่าน (char) ปกป้องเนื้อโฟมเมื่อโดนไฟ และผลิตภัณฑ์หลายรุ่นสามารถจัดชั้น Euroclass B-s1,d0 ได้ ขณะที่ EPS เป็นเทอร์โมพลาสติกที่ หดตัว–หลอม–เกิดควันหนาแน่นได้ง่าย จึงต้องพึ่งพา “ชั้นปกป้อง” มากกว่าตัวโฟมเองในสถานการณ์ไฟ. (blog.mannigroup.com, PMC)
บทความนี้ยึดคีย์เวิร์ด: ผนัง Sandwich Panel (EPS/PU/PIR) ต่างกันยังไง เรื่องกันร้อน–กันไฟ
สารบัญ
- Sandwich Panel คืออะไร ใช้ยังไง
- กันร้อน: ค่า λ/ค่า U และประเด็นการ “เสื่อมค่า”
- กันไฟ: พฤติกรรมเมื่อโดนไฟของ EPS vs PU vs PIR
- ตารางสรุปเปรียบเทียบ
- เลือกให้ตรงงาน: โกดัง–ฟู้ดแฟคทอรี–ห้องเย็น–อาคารสาธารณะ
- เช็กลิสต์สเปกก่อนสั่งงาน/ประกวดราคา
- กรณีศึกษา (เชิงแนวคิด) 3 ฉาก
- ราคา: ปัจจัยที่ทำให้แพง/ถูก (ไม่มโนตัวเลข)
- วิธีเลือกผู้ผลิต/ผู้ติดตั้งที่ไว้ใจได้
- FAQ
- สรุป 30 วินาที + CTA
- อ้างอิง
Sandwich Panel คืออะไร ใช้ยังไง
Sandwich panel คือผนัง/หลังคาแบบแซนด์วิชที่ประกอบด้วย แผ่นเหล็กสองด้าน คั่นด้วย แกนฉนวน (core) เช่น EPS (Expanded Polystyrene), PU (Polyurethane) หรือ PIR (Polyisocyanurate) จุดเด่นคือ น้ำหนักเบา–ติดตั้งเร็ว–ได้ค่า U ดี เหมาะกับคลังสินค้า โรงงาน ห้องเย็น อาคารเชิงพาณิชย์ ไปจนถึงต่อเติมบ้าน/โรงจอดรถ
- EPS: โฟมสไตรีนขยายตัว โครงสร้างเป็นเซลล์ปิด น้ำหนักเบา ราคาเริ่มต้นมักประหยัด
- PU: โฟมโพลียูรีเทนแข็ง ค่า λ ต่ำกว่ากลุ่ม EPS จึงบางลงได้เมื่อเทียบค่า U เป้าหมายเดียวกัน
- PIR: ญาติใกล้ชิดของ PU แต่มี “วงแหวนไอโซไซยานูเรต” มากกว่า ช่วยเรื่อง ทนไฟ/เกิดชั้นถ่าน เมื่อถูกไฟ จึงมักมีสมรรถนะไฟดีกว่า PU
กันร้อน: ค่า λ/ค่า U และประเด็นการ “เสื่อมค่า”
ค่าการนำความร้อน (λ) ของแกนโฟมคือจุดตั้งต้นของการออกแบบความหนาเพื่อให้ได้ ค่า U ตามเป้า โดยข้อมูลจากเอกสารเทคนิคของผู้ผลิต/มาตรฐาน EN 14509 ระบุช่วงค่าโดยทั่วไปดังนี้:
- PU/PIR: โดยมาก อยู่แถว 0.021–0.023 W/m·K (λ declared / λ90/90 ในระบบ EN 14509)
- EPS: โดยทั่วไปอ้างอิงที่ประมาณ ~0.040 W/m·K
- เอกสารเดียวกันอธิบายเรื่อง aging ของโฟมเซลล์ปิด (การกระจายของก๊าซเป่าในรูเซลล์) ที่ทำให้ต้องประกาศค่าแบบ λ90/90 และพิจารณา λdesign ในงานออกแบบจริงตามมาตรฐาน.
ตีความสำหรับงานออกแบบ
- เมื่อ λ ของ PU/PIR ต่ำกว่า EPS อย่างมีนัยสำคัญ หากตั้งเป้าค่า U เท่ากัน ผนัง/หลังคาจะบางลง น้ำหนักเบาลง และลดพื้นที่เสียหายที่รอยต่อ
- งานที่ต้องการ U ต่ำมาก (เช่น ห้องเย็น/ห้องควบคุมอุณหภูมิ) จึงนิยม PU/PIR
ทิป: นอกจาก λ ควรดู รายละเอียดรอยต่อ (joint), ค่าการรั่วอากาศ, และการติดตั้งจริง เพราะ ค่า U ของระบบ ขึ้นอยู่กับองค์รวม ไม่ใช่แกนฉนวนอย่างเดียว. (หลักคิดสอดคล้องกับกรอบ EN 14509 เรื่อง U-value ของระบบแผ่น)
กันไฟ: พฤติกรรมเมื่อโดนไฟของ EPS vs PU vs PIR
EPS: เทอร์โมพลาสติก—หด/หลอม/ควันหนาแน่นได้
งานทบทวนวิชาการและการทดสอบเชิงทดลองระบุว่า EPS มีแนวโน้ม “หดตัว–ละลาย–หยด” เมื่ออุณหภูมิสูง เริ่มหดในช่วง ~70–100 °C, จุดหลอมละลายราว ~100 °C, และ ช่วงอุณหภูมิเหมาะต่อการจุดติด ~290–320 °C; เมื่อถูกไฟสามารถเกิด ควันหนาแน่นและก๊าซพิษ ได้ จึงต้องอาศัย ชั้นปกป้อง (เช่น ยิปซัม 2 ชั้น หรือยิปซัม+OSB) เพื่อหน่วงอุณหภูมิสู่โฟมด้านหลัง. (PMC)
PU: ทนกว่า EPS แต่ยัง “พึ่งสูตร/ระบบผนัง” สูง
PU เป็นโฟมเทอร์โมเซ็ต ไม่ไหล/หยดแบบเทอร์โมพลาสติก และเมื่อโดนไฟจะ เกิดชั้นถ่าน ระดับหนึ่งช่วยปกป้องชั่วคราว อย่างไรก็ดี สมรรถนะไฟของระบบ ยังขึ้นกับ สูตรโฟม–ผิวแผ่นเหล็ก–ชั้นบุภายใน–รายละเอียดประกอบ และจำเป็นต้องอ่านรายงานทดสอบ/การจัดชั้นตามมาตรฐานปลายทาง.
PIR: โครงสร้างชอบเกิด “ชั้นถ่าน” — ไฟโดยรวมดีกว่า
ด้วยโครงสร้างที่มีวงแหวนไอโซไซยานูเรตมากขึ้น PIR มีแนวโน้มเกิดชั้นถ่าน (char) ที่เสถียร กว่า PU และ ช่วยหน่วงการแพร่ไฟ/ควัน ได้ดีกว่า ผลิตภัณฑ์แผ่นผนังเหล็ก-PIR ของผู้ผลิตหลายรายสามารถทดสอบตามระบบยุโรปจนได้ Euroclass ระดับ B-s1,d0 (วัสดุไวไฟจำกัด ควันต่ำ และไม่มีหยดไฟ) ทั้งนี้ยังต้องพิจารณา รายงานทดสอบของรุ่นที่ใช้จริง ในประเทศที่ก่อสร้าง. (blog.mannigroup.com)
หมายเหตุ: สมรรถนะไฟ “ของระบบผนังสำเร็จรูป” ต้องดู Reaction to Fire (เช่น Euroclass EN 13501-1) และ/หรือ Fire Resistance (EN 13501-2 / มาตรฐานเทียบเท่า) รวมทั้งแนวทางจาก FM Global Data Sheets สำหรับอาคารอุตสาหกรรม/ผู้รับประกันภัยที่เข้มงวด. (FM)
ตารางสรุปเปรียบเทียบ
| หัวข้อ | EPS | PU | PIR |
|---|---|---|---|
| ชนิดโฟม | เทอร์โมพลาสติก (polystyrene) | เทอร์โมเซ็ต (polyurethane) | เทอร์โมเซ็ต (polyisocyanurate) |
| กันร้อน (λ โดยทั่วไป) | ~0.040 W/m·K | ~0.021–0.023 W/m·K | ~0.021–0.023 W/m·K (มักดีกว่า/เสถียรกว่าในเชิงระบบ) |
| พฤติกรรมไฟ | หด/หลอม/หยดง่าย เกิดควันหนา | เกิดชั้นถ่านบ้าง ไม่หลอมไหล | เกิดชั้นถ่านเสถียร หน่วงไฟ/ควันได้ดีกว่า |
| การจัดชั้นไฟที่พบในตลาด | ต้องพึ่ง “ชั้นปกป้อง” เพื่อผ่านเป้าหมายไฟ | ขึ้นกับสูตร/ระบบ | หลายรุ่นทำได้ถึง Euroclass B-s1,d0 (ตรวจรายงานของรุ่นจริง) |
| งานเหมาะ | งบจำกัด/งานภายในไฟเสี่ยงต่ำ | ห้องควบคุมอุณหภูมิ/ผนังหลังคาที่ต้อง U ต่ำ | ห้องเย็น/โรงงาน/อาคารที่ข้อกำหนดไฟสูง |
อ้างอิงค่า λ และพฤติกรรมไฟจากเอกสารเทคนิค-มาตรฐาน/งานวิจัย. (PMC, blog.mannigroup.com)
เลือกให้ตรงงาน: โกดัง–ฟู้ดแฟคทอรี–ห้องเย็น–อาคารสาธารณะ
- โกดังทั่วไป/ต่อเติมบ้าน (ไฟเสี่ยงต่ำ–กลาง):
ถ้าคุมงบและเน้นกันร้อนพื้นฐาน EPS ทำได้ แต่ต้องออกแบบ ชั้นบุป้องกันไฟด้านใน (เช่น ยิปซัมสองชั้น) ให้เหมาะ เพื่อเพิ่มเวลาอพยพและหน่วงอุณหภูมิไม่ให้ถึงโฟมเร็วเกินไป. (PMC) - คลังสินค้ากลางอุตสาหกรรม/ศูนย์กระจายสินค้า:
PU หรือ PIR จะให้ U ต่ำในความหนาน้อยกว่า และในแง่ไฟ PIR มักเป็นตัวเลือกที่ “อุ่นใจ” กว่าเมื่ออ่านรายงานชั้นไฟ/ใบรับรองครบถ้วน (Euroclass, รายงานประกันภัย FM เป็นต้น). - ห้องเย็น/ห้องควบคุมอุณหภูมิ (Food/Pharma):
ต้องการค่า U ต่ำมากและรอยต่อแน่น PU/PIR ได้เปรียบ โดย PIR ช่วยยกระดับไฟของระบบได้อีกชั้น (ขึ้นกับวัสดุผิว/ซีล/รายละเอียดฐานรับอลูมิเนียม ฯลฯ). (blog.mannigroup.com) - อาคารสาธารณะ/พื้นที่คนหนาแน่น:
ให้น้ำหนักกับแผน ทางหนีไฟ-เวลาอพยพ และ การจัดชั้นไฟ ของระบบมากเป็นพิเศษ ตรวจเอกสารทดสอบ (เช่น EN 13501-1/-2) และแนวปฏิบัติ FM Global Data Sheets ตามประเภทอาคาร. (FM)
ดูตัวอย่างงาน/ปรึกษาทีมสเปกเพิ่มเติมได้ที่ www.asset.co.th (ภายในมีบทความ/บริการที่เกี่ยวข้อง)
เช็กลิสต์สเปกก่อนสั่งงาน/ประกวดราคา
- เป้าหมายค่า U และช่วงอุณหภูมิใช้งาน
- ชั้นไฟที่ต้องการ (Reaction to Fire: Euroclass; Fire Resistance: REI-xx นาที ของ “ระบบ”) พร้อม รายงานทดสอบ รุ่น/โรงงานเดียวกับที่จะติดตั้งจริง. (blog.mannigroup.com)
- รายละเอียดรอยต่อ–ซีล–ทิศทางลม (ส่งผลต่อการรั่วและเชื้อไฟ)
- ผิวแผ่นเหล็ก/เคลือบสี (ความหนา, การทนการกัดกร่อน)
- อุปกรณ์ประกอบ/วงกบ/แฟลชชิง ที่เข้ากันกับระบบ
- ข้อกำหนดจากผู้รับประกันภัย/เจ้าพนักงานท้องถิ่น (เช่น FM) (FM)
- เงื่อนไขติดตั้ง (ความชื้น/ฝุ่น/การยก–เก็บ) + แผนตรวจรับคุณภาพ
- การบำรุงรักษา (ทำความสะอาดรอยต่อ, ตรวจซีลตามรอบ)
กรณีศึกษา (เชิงแนวคิด) 3 ฉาก
1) โกดังสินค้าแห้งในเมือง (งบจำกัด, ไฟเสี่ยงต่ำ–กลาง)
ตั้งเป้า U ปานกลาง เลือก EPS + บุยิปซัม 2 ชั้น เพื่อเพิ่มเวลาหน่วงไฟ และควบคุมคุณภาพรอยต่อ ลดการรั่วอากาศ (ยึดตามแนวคิดการใช้ “ชั้นปกป้อง” กับ EPS) (PMC)
2) ฟู้ดแฟคทอรี/ห้องเย็น (ต้อง U ต่ำมาก + สุขอนามัย)
เลือก PIR หรือ PU ที่มีรายงานไฟ/สุขอนามัยครบ ข้อดีคือ λ ต่ำ ทำให้ผนังบางลงและได้ U เป้าหมายง่ายขึ้น ในเชิงไฟ PIR มักให้คะแนนดีกว่าเมื่อดูรายงาน Reaction to Fire/Fire Resistance ของระบบจริง. (blog.mannigroup.com)
3) อาคารสาธารณะ/โชว์รูม (ต้องการภาพลักษณ์ + มาตรฐานไฟ)
พิจารณา PIR รุ่นที่มี Euroclass สูง (เช่น B-s1,d0) ร่วมกับแบบผิว/โพรไฟล์ที่ตอบโจทย์สถาปัตยกรรม และตรวจแนวทาง/ข้อกำหนดของผู้รับประกันภัย (FM) เพิ่มเติม. (blog.mannigroup.com, FM)
ราคา: ปัจจัยที่ทำให้แพง/ถูก (ไม่มโนตัวเลข)
เรา “ไม่ใส่ตัวเลขราคา” เพราะขึ้นกับสเปก–ตลาด–งานติดตั้งจริง
ตัวแปรหลัก
- ชนิดแกน (EPS < PU < PIR โดยทั่วไป) และ ความหนาที่ต้องการตาม U
- ชั้นไฟ/ใบรับรอง (Euroclass/REI, เอกสารประกันภัย) ส่งผลต่อเกรดวัสดุ/โพรเซสผลิต
- ผิวแผ่นเหล็ก–ความหนา–การเคลือบ (เพิ่มอายุการใช้งาน/ทนกัดกร่อน)
- รายละเอียดรอยต่อ/ซีล/อุปกรณ์ขอบ (กระทบเวลาและความชำนาญติดตั้ง)
- โลจิสติกส์และวิธีติดตั้ง (เครน, ความสูง, ความเร็วงาน)
วิธีเปรียบเทียบที่ยุติธรรม
- ระบุ ค่า U เป้าเดียวกัน
- ระบุ ชั้นไฟ/มาตรฐานเดียวกัน
- ขอสเปก รุ่น–โรงงาน–รายงานทดสอบ เดียวกับของจริง
- ประเมิน ราคารวมระบบ + เวลาหยุดซ่อมบำรุงใน 10–20 ปี ไม่ใช่ราคาแผ่นอย่างเดียว
วิธีเลือกผู้ผลิต/ผู้ติดตั้งที่ไว้ใจได้
- ขอ รายงานการทดสอบ Reaction to Fire/Fire Resistance ของ “รุ่นเดียวกัน” (ไม่ใช่คนละรุ่น/โรงงาน) และตรวจว่าเป็น มาตรฐานที่ปลายทางยอมรับ (เช่น EN 13501-1/-2) (blog.mannigroup.com)
- หากอาคารมีเงื่อนไขประกันภัย/อุตสาหกรรม เข้าถึง FM Global Data Sheets เพื่อดูแนวทางระบบหลังคา–ผนังที่ยอมรับได้. (FM)
- ตรวจ รายละเอียดรอยต่อ–อุปกรณ์เสริม–คู่มือการติดตั้ง ของผู้ผลิต
- ประเมิน ประวัติงานอ้างอิง ในสภาพแวดล้อมคล้ายกัน
- วาง KPI งานติดตั้ง (แนวตรง, leak test, thermal imaging ถ้ามี) และ แผนบำรุงรักษา
ต้องการทีมช่วยสเปก/ประมาณแบบ? ติดต่อ www.asset.co.th เพื่อรับคำปรึกษาและโซลูชันที่เหมาะกับโปรเจกต์
FAQ
1) ทำไม PIR จึงมักกันไฟดีกว่า PU?
เพราะโครงสร้างสารของ PIR เอื้อให้เกิด ชั้นถ่าน (char) ที่เสถียรกว่า PU เมื่อโดนไฟ ช่วยหน่วงการแพร่ไฟและควัน (ทั้งนี้ยังขึ้นกับสูตรโฟม/ชั้นผิว/องค์ประกอบระบบ) .
2) EPS ปลอดภัยไหมถ้าใช้ถูกที่ถูกทาง?
EPS ใช้ได้ในงานที่ไฟเสี่ยงต่ำและ ต้องมีชั้นปกป้องไฟที่เหมาะสม (เช่น ยิปซัมสองชั้น/ระบบบุ) งานวิจัยพบว่า EPS หด/หลอม/เกิดควันหนา ได้ง่ายเมื่อถูกไฟ จึงไม่ควรฝากความปลอดภัยไว้กับตัวโฟมเพียงอย่างเดียว. (PMC)
3) ค่า λ ของ PU/PIR ดีกว่า EPS แค่ไหน?
เอกสารเทคนิคอ้างอิงช่วง PU/PIR ≈ 0.021–0.023 W/m·K ขณะที่ EPS ≈ 0.040 W/m·K ดังนั้นเพื่อค่า U เป้าเท่ากัน โฟม PU/PIR มักบางกว่า.
4) Euroclass B-s1,d0 คืออะไร?
เป็นการจัดชั้น Reaction to Fire (EN 13501-1) ระบุว่า วัสดุไวไฟจำกัด (B), ควันต่ำ (s1), ไม่มีหยดไฟ (d0); แผงผนังเหล็ก-PIR หลายรุ่นในตลาดทดสอบได้ชั้นนี้ (ตรวจรายงานของรุ่นที่จะใช้จริง). (blog.mannigroup.com)
5) “อายุการใช้งานจริง” ของค่า U ทำไมสำคัญ?
มาตรฐาน EN 14509 ใช้แนวคิด λ90/90 และ λdesign เพื่อคุมผลกระทบการเสื่อมค่าจากการกระจายก๊าซในรูเซลล์ เมื่อออกแบบควรใช้ค่า λdesign ตามเอกสารผู้ผลิตที่อ้างอิงมาตรฐาน.
6) ถ้าต้องผ่านข้อกำหนดประกันภัยโรงงาน ควรดูอะไรเพิ่ม?
นอกจาก Euroclass/REI ให้ดู FM Global Data Sheets และใบรับรองระบบ (เช่น FM Approved) ที่เกี่ยวข้องกับประเภทหลังคา/ผนังของอาคาร. (FM)
7) จะรู้ได้ไงว่าระบบของเราปลอดภัยต่อการอพยพ?
ให้วิศวกรไฟคำนวณ เวลาอพยพที่ปลอดภัย ร่วมกับสเปกผนัง/ฝ้า/ช่องเปิด และเลือก ชั้นปกป้อง ที่ให้เวลาเพียงพอ (โดยเฉพาะเมื่อใช้ EPS). (PMC)
สรุป 30 วินาที + CTA
- ถ้าต้องการ กันร้อน ให้ได้ U ต่ำในความหนาน้อย: เลือก PU/PIR
- ถ้าเน้น กันไฟ เพิ่มความอุ่นใจของระบบ: เอนไป PIR (ตรวจรายงาน Euroclass/REI ของรุ่นจริง)
- EPS ยังใช้ได้ในงานไฟเสี่ยงต่ำและมี ชั้นปกป้อง ที่เหมาะสม
- ก่อนตัดสินใจ: ระบุ U-value, ชั้นไฟ, รายงานทดสอบของรุ่นจริง, และ วิธีติดตั้ง/บำรุงรักษา
ต้องการทีมช่วยออกแบบสเปกให้ตรงงบและมาตรฐาน? พูดคุยกับเราได้ที่ www.asset.co.th และดูบทความ/บริการที่เกี่ยวข้องบนเว็บไซต์ www.asset.co.th
อ้างอิง
- PH Insulation (เอกสารเทคนิค/EN 14509): ค่าการนำความร้อนทั่วไปของ PU/PIR ≈ 0.021–0.023 W/m·K และ EPS ≈ 0.040 W/m·K; แนวคิด λ90/90 และ λdesign.
- Experimental study of fire exposed EPS… (2024, Fire Protection Engineering – Open Access/PMC): พฤติกรรมไฟของ EPS (หด/หลอม/ควัน) และบทบาทของ ชั้นปกป้อง. (PMC)
- PU Europe – Fire Safety Handbook (2020): สมรรถนะไฟของ PUR/PIR ในระบบจริง การเกิด ชั้นถ่าน และคอนเซปต์การเลือกใช้ในงานเสี่ยงสูง.
- Manni Group – Thermal Insulation Properties of Sandwich Panels…: ตัวอย่างแผง PIR ที่จัดชั้น Euroclass B-s1,d0 (ขึ้นกับสูตร/ผิว/ระบบ). (blog.mannigroup.com)
หมายเหตุ: เอกสาร/ตัวอย่างในตลาดมีความหลากหลาย ควรอ้างอิง รายงานทดสอบของรุ่นเดียวกับงานจริง และข้อกำหนดหน่วยงานในประเทศก่อนสั่งซื้อหรือยื่นแบบ.
