TL;DR: กันโดนลดสเปกให้ระบุ “เกรดเหล็ก + ความหนาแบบ BMT + มาตรฐานชุบ + ระยะจันทัน/แปตาม Span Table + เกรดสกรู/ยาง EPDM” ลงในแบบและสัญญาเสมอ ตรวจจริงด้วย ไมโครมิเตอร์/เครื่องวัดความหนาเคลือบ/ชั่งน้ำหนักเทียบทฤษฎี และบันทึก Lot/Heat No. ทุกครั้ง
สารบัญ
- ทำไมงานโครงเหล็กถึง “โดนลด” ง่าย
- คำศัพท์ที่ต้องตรงกัน (BMT vs TCT, fy, Z…)
- สเปกเหล็กที่ควรระบุในแบบและ BOQ
- ความหนาแนะนำ (ไกด์ยอดนิยมหน้างาน)
- ระยะจันทัน/แป: ใช้ Span Table ให้ถูกโซนลม
- สกรูยึด/ตัวยึด: เลือกอย่างไรไม่พังเร็ว
- เอกสารก่อนสั่งของ + Mockup
- เช็กลิสต์ตรวจรับงานหน้างาน
- ข้อกำหนดลงสัญญาเพื่อกันลดเกรด
- FAQ คำถามพบบ่อย
- สรุป + ดาวน์โหลดเช็กลิสต์ (คัดลอกใช้ได้เลย)
ทำไมงานโครงเหล็กถึง “โดนลด” ง่าย
- ชื่อเรียกใกล้กัน เช่น 2.0 mm แต่จริงๆ TCT (รวมสารเคลือบ) เทียบกับ BMT (เนื้อโลหะจริง) แตกต่างได้ 0.05–0.1+ mm
- เกรดแรงดึงไม่เท่ากัน (เช่น G300 vs G550) ถึงหนาเท่ากันแต่รับแรงต่างกันมาก
- มาตรฐานชุบสังกะสี ต่างกัน (Z180, Z275, Z350, HDG g/m²) อายุงานต่างกัน
- ระยะแป/จันทัน วางถี่–ห่างไม่เท่ากัน ทำให้โครงเบากว่าที่ต้องการ
คำศัพท์ที่ต้องตรงกัน
- BMT (Base Metal Thickness) = ความหนาเนื้อเหล็กจริง (ต้องใช้ค่านี้ในแบบ/BOQ)
- TCT (Total Coated Thickness) = ความหนารวมสารเคลือบ (ใช้โฆษณาบ่อย)
- fy = กำลังครากของเหล็ก (MPa) เช่น SS400 ≈ 235 MPa, G550 ≈ 550 MPa
- Z… (Zinc Coating) = ปริมาณเคลือบสังกะสีรวมสองด้าน g/m² (เช่น Z275)
- HDG = Hot-dip Galvanized ชุบจุ่มร้อน ระบุ g/m² เช่น HDG ≥ 350 g/m²
✅ เขียนในแบบ/BOQ ด้วย BMT เท่านั้น และระบุ Z…/HDG …g/m² เสมอ
สเปกเหล็กที่ควรระบุ (ตัวอย่างข้อความในแบบ)
- เหล็กรูปพรรณร้อน: เกรด JIS SS400 หรือสูงกว่า / พ่นไพรเมอร์กันสนิม ≥ 2 ชั้น (DFT ≥ 60–80 µm) หรือ ชุบ HDG ≥ 350 g/m² สำหรับภายนอก
- เหล็กตัวซีม้วนเย็น (C/Lip C): เกรด G550 (หรือ G300–G350 ตามออกแบบ), BMT ตามแบบ, เคลือบ Z275 (ภายนอกแนะนำ Z275–Z350)
- แปสี่เหลี่ยม/เหล็กกล่อง: เกรด SS400/SM490, BMT ตามแบบ, พ่นไพรเมอร์/HDG ตามสภาพแวดล้อม
- บันทึก: ระบุ ยี่ห้อ/รุ่น Approved 2–3 เจ้าพร้อม Span Table แนบสัญญา
ความหนาแนะนำ (ไกด์ยอดนิยมหน้างาน)*
*ขึ้นกับช่วงพาด/ลม/แผ่นมุง—ยึดตามวิศวกรคำนวณเป็นหลัก
| รายการใช้งาน | เกรด | ความหนาแนะนำ (BMT) |
|---|---|---|
| C-Purlin หลังคาเมทัลชีททั่วไป | G550 | 1.6–2.3 mm |
| C-Purlin กันสาดช่วงสั้น | G550 | 1.2–1.6 mm |
| แปเหล็กกล่อง (Rect. Hollow) | SS400 | 2.3–3.2 mm (ตามช่วงพาด) |
| คาน/จันทันหลัก (H/I/Box) | SS400/SM490 | ≥ 3.2–6.0 mm (ตามคำนวณ) |
ทริก: ร้านมักเสนอ “G300 2.0 mm” แทน “G550 1.6 mm” — หนาดูดีแต่ แรงน้อยกว่า อย่าเปลี่ยนถ้าแบบกำหนดเป็น G550
ระยะจันทัน/แป: ใช้ Span Table ให้ถูก “โซนลม”
- ขอ Span/Load Table จากผู้ผลิตแผ่นหลังคาและ C-Purlin แนบสัญญา
- โซน ขอบ–มุมอาคาร ลมยกแรง ต้อง ถี่ขึ้น กว่ากลางแผง
- ไกด์ทั่วไป (เมทัลชีท 0.35–0.47 mm):
- ระยะแป ~ 1.00–1.50 ม. (ขึ้นกับโปรไฟล์ลอน/ความหนา/ลม)
- กันสาดปลายลอย: ลดเป็น 0.80–1.20 ม. หรือเพิ่มค้ำยัน/คานริม
สกรูยึด/ตัวยึด: เลือกอย่างไรไม่พังเร็ว
- สกรูปลายสว่านโครงเหล็ก: Ø 5.5–6.3 mm (#12–14), หัวหกเหลี่ยม, แหวน EPDM แท้, เคลือบกันสนิม Class 3–4 (เทียบ AS3566) หรือ Ruspert/Geomet
- ความยาว: ให้เกลียว ผ่านชิ้นรองรับ ≥ 3 เกลียว
- สกรูยึดแผ่นมุง: ตามคู่มือผู้ผลิตแผ่น (ปลายสว่าน/เจาะไม้/เจาะเหล็ก)
- โบลต์โครงสร้าง: เกรด 8.8/10.9 พร้อมน็อต–แหวนรองเกรดเดียวกัน
- งานเชื่อม: มี WPS/PQR และลวดเชื่อมมาตรฐาน (E6013/E7018)
วิธีเช็คของจริง
- หัวสกรูมี สัญลักษณ์ยี่ห้อ/รุ่น กล่องบรรจุชัดเจน
- EPDM ยืดหยุ่น ไม่ใช่ยางแข็งกรอบ
- ทดลองย้ำจริง: เจาะได้เร็ว ไม่รูดเกลียวง่าย
เอกสารก่อนสั่งของ + Mockup
- Shop Drawing + Member Schedule: ระบุ เกรด–ขนาด–BMT–การชุบ–ระยะวาง–ชนิดสกรู
- BOQ/MTO: แยก BMT vs TCT ชัดเจน + ระบุ Z…/HDG …g/m²
- Approved Brand 2–3 เจ้า + Span Table/Load Table แนบ
- Mockup/Drawdown: ตัดชิ้นตัวอย่างครึ่งท่อน + สกรู + แผ่นมุง + EPDM ให้ตรวจ
เช็กลิสต์ตรวจรับงานหน้างาน (คัดลอกใช้ได้เลย)
- วัด BMT ด้วยไมโครมิเตอร์ ≥ ค่าสเปก
- วัด หน้าตัด (ความสูง C/ปีก/ริมจีบ) เทียบแคตตาล็อก
- ชั่ง น้ำหนัก/เมตร เทียบทฤษฎี (คลาดเคลื่อน ~±3%)
- วัด ความหนาเคลือบสังกะสี (จุดสุ่ม) ให้ตรง Z…/HDG
- สกรูมี ตรายี่ห้อที่หัว + แหวน EPDM ของแท้
- วาง ระยะแป/จันทัน ตาม Span Table โดยเฉพาะโซนขอบ–มุม
- ถ่ายรูป/จด Lot No., Heat No. ของเหล็กและสกรู
- ทำ บันทึกติดตั้งรายวัน ชิ้นไหนใช้ตรงไหน กันสลับวัสดุ
- เก็บ เอกสาร Mill/Test Certificate & CoC ไว้ครบ
ข้อกำหนดลงสัญญาเพื่อกันลดเกรด (ตัวอย่างข้อความ)
- “กำหนด ความหนาเหล็กเป็น BMT ทุกตำแหน่ง และกำหนด มาตรฐานการชุบ Z…/HDG …g/m² ตามแบบ”
- “ผู้รับจ้างต้องจัดส่ง Mill/Test Certificate (Lot/Heat No.) และ Span/Load Table ก่อนสั่งผลิต/ส่งมอบ”
- “ผู้ว่าจ้างมีสิทธิ์ สุ่มตัด–ส่งแล็บ หากต่ำกว่าสเปก คืนของ + ปรับค่าเสียหาย (Liquidated Damages) และผู้รับจ้างรับผิดชอบค่าใช้จ่าย”
- “As-built ต้องระบุ ยี่ห้อ–รุ่น–Lot ของเหล็ก สกรู แผ่นมุงที่ใช้งานจริง”
FAQ คำถามพบบ่อย
Q: BMT กับ TCT ต่างกันยังไง ทำไมร้านชอบใช้ TCT?
A: BMT = เนื้อเหล็กจริง ส่วน TCT = รวมสารเคลือบ ตัวเลข TCT มัก “ดูหนากว่า” จึงใช้ทำการตลาด แต่การคำนวณโครงสร้างต้องใช้ BMT เท่านั้น
Q: เลือก G300 หนา 2.0 mm แทน G550 1.6 mm ได้ไหม?
A: ไม่แนะนำหากแบบกำหนด G550 เพราะ กำลังของ G550 สูงกว่า มาก แม้หนาเล็กกว่าแต่รับแรงได้ดีกว่า
Q: ใช้ Z275 หรือ Z350 ต่างกันมากไหม?
A: สภาพภายนอก/ลม–ฝนจัด แนะนำ Z275–Z350 หรือ HDG ≥ 350 g/m² เพื่ออายุงานและความทนทาน
Q: ไม่มีเครื่องมือวัด ทำไงดี?
A: ใช้ แคลิเปอร์/ไมโครมิเตอร์ ราคาย่อมเยา + ชั่งน้ำหนัก/เมตรเทียบทฤษฎี ก็ช่วยจับผิดความบางได้ระดับหนึ่ง
Q: ระยะจันทัน/แปยึดตามอะไรดีที่สุด?
A: Span/Load Table ของผู้ผลิตแผ่นและ C-Purlin + การคำนวณของวิศวกร โดยเฉพาะโซนขอบ–มุมอาคารที่รับแรงลมยกสูง
สรุป
กันโดนลดเกรดให้ “ล็อกสเปกตั้งแต่ต้น” — เกรดเหล็ก + BMT + Z…/HDG + Span Table + เกรดสกรู ใส่ลงแบบและสัญญาให้ชัด ตรวจจริงหน้างานด้วย วัด–ชั่ง–บันทึก Lot และอย่าลืม สิทธิ์สุ่มตัดส่งแล็บ ในเงื่อนไขสัญญา
ต้องการสเปกตาม ช่วงพาดจริง/ชนิดแผ่นมุง/โซนลมของงานคุณ? คุยทีม ASSET ได้เลย — เราช่วยออก สเปกใบสั่งของ + เช็กลิสต์ตรวจรับ ให้พร้อมใช้งาน
ดูบทความอื่นๆ: asset.co.th/blog • ติดต่อบริการ: asset.co.th
