กฎหมาย “เสียง–กลิ่น–ควัน” ในหมู่บ้านจัดสรร (ฉบับเข้าใจง่าย)

สรุปเร็ว

• เรื่องเสียง กลิ่น ควันในชุมชนจัดเป็น “เหตุรำคาญ” ตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข พ.ศ.2535 เจ้าพนักงานท้องถิ่น (เขต/เทศบาล/อบต.) มีอำนาจตรวจ สั่งแก้ไข และลงโทษได้. โทษปัจจุบันหาก “ไม่ทำตามคำสั่ง” คือ จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 25,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ. อนามัยมีเดียodpc9.ddc.moph.go.th
• มาตรฐานเสียงชุมชน ที่อ้างอิงกันทั่วไป: ค่าเฉลี่ย 24 ชม. ไม่เกิน 70 dBA และค่าสูงสุด ไม่เกิน 115 dBA; วิธีวัดข้อร้องเรียนล่าสุดอยู่ในประกาศปี 2565 ของ คพ. (ต้องใช้เครื่องวัดมาตรฐานและวิธีคำนวณตามที่กำหนด). pcd.go.th+1bio.flas.kps.ku.ac.th
• กลิ่น–ควัน (รวมถึงควัน/กลิ่นจากพืชกัญชา–กัญชง) ถูกประกาศให้เป็น “เหตุรำคาญ” โดยตรงแล้วตั้งแต่ปี 2565 จึงสั่งระงับได้เช่นกัน. laws.anamai.moph.go.th
• ในหมู่บ้านจัดสรร “นิติบุคคลหมู่บ้าน” ออก ข้อบังคับ/กติกาชุมชน (เช่น เวลาเงียบสงบ ห้ามเผา ห้ามควันรบกวน) ได้ตาม พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน พ.ศ.2543 แต่ห้ามขัดต่อกฎหมายหลัก และหากปัญหาลุกลามต้องส่งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น. download.asa.or.thdol.go.th

---

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง (เฉพาะที่ใช้บ่อย)

• พ.ร.บ.การสาธารณสุข พ.ศ.2535 ม.25 นิยาม “เหตุรำคาญ” ครอบคลุม เสียง–กลิ่น–ควัน–ฝุ่น–เขม่า–ความสั่นสะเทือน ฯลฯ ; ม.27–28 ให้เขต/เทศบาลสั่งแก้ไขในที่สาธารณะ/เอกชนได้; ม.74 โทษเมื่อ “ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง”. epa.onep.go.thodpc9.ddc.moph.go.th
• มาตรฐานเสียงโดยทั่วไป (ชุมชน) : NEB No.15 (2540) กำหนด Leq24 ≤ 70 dBA และ Lmax ≤ 115 dBA (หน่วยงานรัฐยังใช้อ้างอิงถึงปัจจุบัน) และ คพ.มีประกาศปี 2565 เรื่อง วิธีวัดเสียงร้องเรียน. pcd.go.th+2pcd.go.th+2
• ประกาศ สธ. 2565: “การกระทำให้เกิดกลิ่นหรือควันกัญชา/กัญชง/พืชอื่นใด เป็นเหตุรำคาญ” — สั่งระงับได้. laws.anamai.moph.go.th

---

ถ้ามีปัญหาเพื่อนบ้าน/ร้านค้าในหมู่บ้าน ควรทำอย่างไร

1. คุยกันดี ๆ ก่อน + เก็บหลักฐาน (วันเวลา ภาพ/คลิป ระดับเสียงโดยประมาณ)
2. แจ้งนิติบุคคลหมู่บ้าน ตามกฎชุมชน (ข้อบังคับมักกำหนด quiet hours และห้ามควัน–กลิ่นรบกวน) เพื่อทำหนังสือเตือน/ไกล่เกลี่ย. download.asa.or.th
3. หาก ไม่แก้ → ร้องเรียนเจ้าพนักงานท้องถิ่น (เขต/เทศบาล/อบต.) ให้มาตรวจและออกคำสั่งตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข ม.27–28 (หากยังไม่ทำตาม มีโทษตาม ม.74). odpc9.ddc.moph.go.th
4. กรณี “เสียง” ให้พิจารณาวัดตามวิธี คพ. ปี 2565 (ใช้อุปกรณ์มาตรฐาน/ช่วงเวลาที่กำหนด) หรือใช้ระบบร้องเรียน คพ. ช่วยประสาน. pcd.go.th+1

---

แนวทางลดปัญหา (สำหรับผู้ถูกร้องเรียนบ่อย)

• เสียง: ลดที่แหล่งกำเนิด (เบสบูสต์/เครื่องยนต์/ปั๊มน้ำ), ใช้ยางรองสั่น, ปิดผนึกช่องรั่ว, จำกัดเวลาใช้งานกลางคืนให้เข้า quiet hours. (อ้างอิงมาตรฐานเสียงชุมชนด้านบน) pcd.go.th
• ควัน/กลิ่นครัว–ปิ้งย่าง: ติดตั้ง ฮูด + กรองคาร์บอน/กรองไขมัน, เดินปล่อง สูงพ้นหลังคา และไม่พ่นสู่บ้านข้างเคียง, ทำความสะอาดสม่ำเสมอ. หากเป็นควัน/กลิ่นจากการใช้พืชกัญชา–กัญชง ให้ระวังว่าเข้าข่าย “เหตุรำคาญ” โดยตรง. laws.anamai.moph.go.th
• ห้ามเผาขยะ/ใบไม้ ในที่โล่งภายในหมู่บ้าน—เสี่ยงถูกสั่งระงับและโทษตาม ม.74. banthaluang.go.th

---

หมายเหตุสำคัญ

• ตัวเลข ค่ามาตรฐานเสียง และ กระบวนการวัด ต้องอิงประกาศทางการ (อัปเดตสุดคือ วิธีวัดเสียง 2565 ของ คพ.). การวัดเองด้วยมือถืออาจใช้ประกอบได้ แต่ ไม่ใช่หลักฐานทางราชการ เว้นแต่ทำตามประกาศและใช้อุปกรณ์มาตรฐาน. pcd.go.th+1